نمیتوان انکار کرد که بازی رومیزی مونوپولی یکی از معروفترین، پرفروشترین و بحثبرانگیزترین بازیهای رومیزی دنیاست! بازیای که خیلیها با آن خاطره دارند، خیلیها از آن متنفر اند و خیلیها هنوز هم با دیدن پولهای کاغذی، خانههای سبز و هتلهای قرمزش، وسوسه میشوند که دوباره یک دور بازیاش کنند؛ شما چطور؟
مونوپولی یک بازی اقتصادی، مذاکرهای و شانسمحور است. بازیکنها در این بازی با تاس دور صفحه حرکت میکنند، زمین میخرند، اجاره میگیرند، خانه و هتل میسازند و تلاش میکنند بقیه را ورشکست کنند!
هدف بازی ساده است: آخرین نفری باشید که هنوز پول دارد! اما پشت همین هدف ساده، کلی اتفاق میافتد: معامله، چانهزنی، ریسک، بدشانسی، حرص، انتقام و آن لحظه طلایی که مهره دوستتان روی خیابانی قرار میگیرد که شما رویش هتل ساختهاید!
چرا مونوپولی اینقدر معروف شد؟
مونوپولی فقط یک بازی نیست؛ بخشی از فرهنگ عامه است. جملههایی مثل «برو زندان»، «از شروع رد شو و پول بگیر» یا حتی «واحد پول مونوپولی» وارد زبان روزمره شدهاند. دلیل محبوبیتش هم مشخص است:
- قوانین بازی نسبتاً سادهاند.
- تم پول و خرید و اجاره ملک برای همه قابل فهم است.
- حس پولدار شدن و ساختن امپراتوری میدهد.
- و از همه مهمتر، تقریباً در هر خانهای یک نسخه از آن پیدا میشود!
خیلیها بازی مونوپولی را اشتباه بازی میکنند!
بسیاری از تجربههای بد از بازی مونوپولی، به خاطر اشتباه بازی کردن آن است. چند قانون رسمی بازی که معمولاً نادیده گرفته میشوند:
- اگر کسی روی زمین بدون صاحب رفته و آن را نخرد، زمین باید به مزایده گذاشته شود.
- خانه پارکینگ رایگان هیچ جایزهای ندارد.
- در زندان هم میشود اجاره گرفت، معامله کرد و زمین فروخت.
- خانهها باید بهصورت مساوی روی یک گروه رنگی ساخته شوند.
- اجاره اگر بهموقع درخواست نشود، ممکن است از دست برود.
همین چند قانون ساده میتوانند بازی را کوتاهتر و حتی کمی بهتر کنند!
طریقهی بازی
این بازی برای ۲ تا 6 نفر مناسب است و بهترین حالت آن زمانی است که با 4 نفر یا بیش از آن بازی را تجربه میکنید. البته برخی از نسخههای مدرن از 8 بازیکن نیز پشتیبانی میکند. همانطور که گفته شد، بازی نسخههای مختلفی دارد و بسته به انتشاراتی که آن را ترجمه و بومیسازی کرده متفاوت است اما محتویات آن به طور کلی به شکل زیر است:
- صفحهی بازی با ۴۰ فضا (املاک، راهآهن، خدمات رفاهی، مالیات، شانس، صندوق امانات، زندان و …)
- ۲ تاس شش وجهی
- ۳۲ خانه و ۱۲ هتل
- ۲۸ کارت سند مالکیت
- ۱۶ کارت شانس و ۱۶ کارت خزانهی عمومی
- پول
- 6 تا 8 مهرهی بازیکن
- سینی بانکدار
برای شروع، صفحهی بازی مونوپولی را روی یک سطح صاف قرار دهید و به هر بازیکن یک مهره بدهید تا هنگام حرکت در صفحه، نمایندهی او باشد. همهی مهرهها باید روی خانهی «شروع» (GO) قرار بگیرند. به هر بازیکن مقدار مشخصی پول داده میشود که معمولاً ۱۵۰۰ دلار است و به اسکناسهای مختلف تقسیم شده است. کارتهای «شانس» (Chance) و «خزانهی عمومی» (Community Chest) را بر بزنید و به صورت برعکس در جای مشخصشده روی صفحه قرار دهید. در ادامه یکی از بازیکنان را به عنوان بانکدار انتخاب کنید. بانکدار مسئول نگهداری پول بانک، سندهای مالکیت، خانهها و هتلها است. انتخاب بانکدار خیلی ساده و به صورت توافقی بین بازیکنان انجام میشود. او میتواند در بازی شرکت کند یا فقط نقش بانک را ایفا کند.
بازیکنان به نوبت دو تاس ششوجهی میاندازند و مهرهی خود را به اندازهی عددی که تاسها نشان میدهند حرکت میدهند. در بازی، آوردن دو تاس همرنگ (یعنی هر دو تاس با شماره یکسان) به عنوان یک جایزه یا مزیت خاص شناخته نمیشود و در قوانین رسمی بازی مونوپولی تأثیر خاصی ندارد. بسته به جایی که بازیکن فرود میآید، اتفاقات مختلفی ممکن است بیفتد. اگر روی ملکی که مالک ندارد فرود بیایند، میتوانند آن را با قیمتی که روی آن نوشته شده بخرند. اگر تصمیم بگیرند نخرند، بانکدار آن ملک را به مزایده میگذارد. اگر ملک قبلاً خریداری شده باشد، بازیکن باید اجارهی آن را به صاحبش بپردازد. از طرفی پول ساخت خانه و هتلها باید به بانک پرداخت شود.
اگر بازیکنی تمام ملکهای یک رنگ را در اختیار داشته باشد، میتواند روی آنها خانه و بعداً هتل بسازد که باعث افزایش شدید اجاره میشود. ساخت خانه باید به صورت مساوی روی همهی ملکهای مجموعه انجام شود یعنی نمیتوان یک ملک را بیش از بقیه توسعه داد تا زمانی که بقیه همسطح نشده باشند. در واقع اگر یک مجموعه از املاک مثلاً سه ملک با رنگ نارنجی دارید، نمیتوانید روی یکی از آنها فقط ۳ خانه بسازید، در حالی که دیگر املاک آن مجموعه هنوز هیچ خانهای ندارند. بعد از ۴ خانه، میتوانید هتل بسازید. این هتل جایگزین چهار خانه میشود و اجاره بیشتری از آن ملک دریافت میشود. در سراسر صفحه، خانههای خاصی مانند «شانس» و «خزانهی عمومی» وجود دارد که بازیکن با ایستادن روی آنها باید کارت بکشند. برخی کارتها سودمند هستند و برخی ضرر دارند. خانههای «مالیات» مقداری پول از بازیکن کم میکنند، در حالی که «پارکینگ رایگان» تنها یک جای استراحت بیتأثیر است. اگر بازیکن روی خانهی «برو به زندان» بیفتد، مستقیماً به زندان فرستاده میشود و تا زمانی که یا دو تاس یکسان بیاورد، یا ۵۰ دلار پرداخت کند و یا از کارت «خروج از زندان» استفاده کند، آنجا میماند.
هدف در مونوپولی ساده است: شما باید رقبای خود را ورشکسته کنید و تا جایی که میشود ثروت بدست آورید. همانطور که گفته شد، هر بازیکن با مقدار مشخصی پول شروع میکند و برای خرید ملک، توسعهی آنها با خانه و هتل و گرفتن اجاره از بازیکنان دیگر رقابت میکند. بازی تا زمانی ادامه پیدا میکند تا زمانی که فقط یک بازیکن باقی بماند که هنوز پول دارد. سایر بازیکنان وقتی نتوانند بدهیهای خود از جمله اجاره یا مالیات و غیره را بپردازند، حتی پس از گرو گذاشتن یا فروش داراییها، از بازی حذف میشوند. بازیکن باقیمانده برندهی بازی اعلام میشود.
جذابترین بخش بازی مونوپولی: مذاکره
اگر مونوپولی فقط تاس انداختن و حرکت کردن بود، احتمالاً خیلی زود فراموش میشد. چیزی که هنوز آن را زنده نگه داشته، بخش مذاکره و معامله است؛ زیرا اینجاست که شخصیت واقعی افراد نمایان میشود!
مونوپولی وقتی خوب کار میکند که بازیکنها اهل تعامل باشند. اگر دور میز کسی باشد که هیچ معاملهای نکند، بازی خیلی زود تبدیل میشود به تاس انداختن بیپایان!
آیا مونوپولی بازی خوبی است؟
جواب کوتاه: در حال حاضر؟ نه خیلی؛ اما بازی Monopoly آنقدرها بیارزش هم نیست!
با استانداردهای امروزی، مونوپولی طراحی تمیزی ندارد. تأثیر شانس روی روند بازی زیاد است، ممکن است خیلی طولانی شود، بازیکنها از نقطهای به بعد حذف شوند و کسی که عقب میافتد معمولاً راه برگشت زیادی ندارد؛ اما از طرف دیگر، مونوپولی این مزایا را نیز دارد:
- به شما حس مالکیت روی خانههای بازی را میدهد.
- ارتباط با پول و معامله را ملموس میکند.
- بازیکنها را مجبور به مذاکره میکند.
- و برای بسیاری از افراد، نقطه ورود به دنیای بازیهای رومیزی جذابتری بوده است.
بازی مونوپولی برای چه کسانی مناسب است؟
اگر از بازیهای طولانی، چانهزنی، پول شمردن و ریسکهای عجیب لذت میبرید، مونوپولی هنوز هم برایتان سرگرمکننده است؛ مخصوصاً اگر با قوانین درست آن را بازی کنید!
اما اگر به دنبال یک بازی مدرن، سریع، استراتژیک و بدون حذف شدن بازیکنان هستید، احتمالاً بهتر است سراغ گزینههای جدیدتری بروید.
سخن آخر
مونوپولی مثل یک فیلم قدیمی معروف است؛ شاید امروز ریتمش کند باشد یا بعضی صحنههایش اذیتتان کند، اما نمیشود تأثیرش را انکار کرد!
پس آیا مونوپولی بهترین بردگیم دنیاست؟ قطعاً نه. اما آیا هنوز میشود با آن خوش گذراند؟ اگر جمع درست باشد، بله!
فقط یادتان باشد: بازیهای رومیزی از مونوپولی شروع میشوند، اما قرار نیست همانجا تمام شوند. در کافه گیکبازی، کلی بازی رومیزی بهتر، بهروزتر و جذابتر منتظرتان است!
عمر کوتاهه؛ بیشتر بازی کنید!
